Kontrakty terminowe - pytania i odpowiedzi

Instrumenty pochodne

  •  

    CRR – co to jest?

    • CRR to codzienny rejestr rozliczeń. W ramach CRR strona „wygrywająca” codziennie otrzymuje wypłatę, a strona „przegrywająca” dopłaca.

      W eMAKLERZE dostępny jest w menu Inwestycje>Giełda>Historie offline>Dochód/CRR. W opcji Dochód/CRR prezentowana jest strata lub zysk na danej serii kontraktu w danym dniu w danym portfelu.
      Np. zapis:
      15.12.2011 00 PL0GF0001917 FW20H12 -130,00
      oznacza, że klient w dniu 15.12.2011 na portfelu 00 poniósł stratę 130 zł w związku z posiadaniem kontraktów FW20H12, czyli albo zamknął pozycję ze stratą, albo nadal posiada pozycję, ale dzienny kurs rozliczeniowy jest dla niego niekorzystny.

  •  

    Depozyt do uzupełnienia

    • Depozyt do uzupełnienia to kwota, jaką inwestor musi uzupełnić depozyt zabezpieczający, aby utrzymać wymagany poziom zabezpieczenia. Depozyt jest uzupełniany automatycznie przez pobranie środków z rachunku powiązanego z usługą maklerską (rachunku transakcyjnego) po rozliczeniu sesji (w praktyce ok. godziny 20:00-21:00, zależy to od KDPW ). W przypadku braku środków na rachunku transakcyjnym w wysokości niezbędnej do uzupełnienia depozytu, w dniu następnym w pierwszej kolejności zostaną anulowane aktywne zlecenia na kontrakty, a następnie zostanie zamknięta przez DI BRE taka liczba pozycji, która pozwoli na uzupełnienie depozytu. Kwota depozytu do uzupełnienia jest prezentowana w serwisie transakcyjnym na stronie „Posiadane instrumenty finansowe” w sekcji „Depozyty zabezpieczające”.
      Informacja o konieczności uzupełnienia depozytu będzie prezentowana po rozliczeniu sesji w wiadomościach do serwisu transakcyjnego (obligatoryjnie), a także przez SMS , jeśli Klient będzie miał zdefiniowane takie powiadomienie. Więcej…

  •  

    Depozyt zabezpieczający

    • Przy otwieraniu pozycji pobierany jest depozyt zabezpieczający w wysokości wymaganej przez KDPW. Aktualnie (07.07.2014) depozyt na kontrakty na indeks WIG20 = 7,4% x dzienny kurs rozliczeniowy (z ostatniej sesji) x 20 zł.
      Np. jeśli dzienny kurs rozliczeniowy w D-1 był 2200, to wartość depozytu w dniu D będzie wynosić: 7,4% x 2200 x 20zł= 3256zł (plus prowizja, która nie jest częścią depozytu). 

      Wysokość depozytu zabezpieczającego dla danego kontraktu jest stała w ciągu sesji giełdowej (chyba, że KDPW zarządzi zmianę depozytów w czasie sesji). Wysokość depozytu jest inna na każdej sesji giełdowej z uwagi na zmianę kursu rozliczeniowego oraz na możliwą zmianę procentowego wskaźnika wymaganego depozytu.

      Wymagany depozyt zabezpieczający nie zależy od limitu z jakim składane jest zlecenie, może to być również zlecenie bez limitu (PKC, PCR) – zawsze dla danego kontaktu jest ten sam depozyt (dla jednego kontraktu).

      Wymagany depozyt zabezpieczający nie zależy od tego czy jest to zlecenie kupna czy też sprzedaży.
      Zlecenie na większą niż 1 liczbę kontraktów wymaga depozytu zabezpieczającego równego iloczynowi depozytu dla 1 kontraktu i liczby kontraktów ze zlecenia.
      W czasie sesji giełdowej wysokość depozytu zabezpieczającego zablokowanego na rachunku Klienta jest aktualizowana przy każdym składanym zleceniu, anulacji i modyfikacji zlecenia oraz przy każdej zawieranej transakcji.
      Wysokość depozytu zabezpieczającego zależy od otwartych pozycji i złożonych, niezrealizowanych zleceń.

  •  

    Długa pozycja – jak odwrócić?

    • Odwrócenie pozycji długiej polega na jednoczesnym zamknięciu pozycji długiej i otwarciu pozycji krótkiej. Najprostszym sposobem jest złożenie zlecenia sprzedaży na liczbę kontraktów dwukrotnie większą od obecnie posiadanej.
      Np. jeśli chcemy odwrócić 3 pozycje długie, składamy zlecenie sprzedaży 6 kontraktów. Po jego pełnej realizacji będziemy posiadali 3 pozycje krótkie (wcześniej mieliśmy 3 długie).

  •  

    Długa pozycja – jak zamknąć?

    • Jeśli inwestor ma na rachunku 1 pozycję długą, czyli kontrakt ze znakiem „+” (w serwisie transakcyjnym oznacza to brak znaku „-”, np.. „FW20H12”) i zamierza ją zamknąć, czyli doprowadzić do braku pozycji na tym kontrakcie, musi złożyć zlecenie sprzedaży 1 kontraktu FW20H12. Po jego realizacji pozycja zostanie zamknięta. Jest to sytuacja podobna do tej, z którą mamy do czynienia w przypadku akcji. Wynika z tego, że nie można mieć na jednym rachunku i w jednym portfelu jednocześnie pozycji długiej i krótkiej na kontrakcie tej samej serii.

  •  

    Dochód/CRR – co to jest?

    • CRR to codzienny rejestr rozliczeń. W ramach CRR strona „wygrywająca” codziennie otrzymuje wypłatę, a strona „przegrywająca” dopłaca.
      W eMAKLERZE dostępny jest w menu Inwestycje>Giełda>Historie offline>Dochód/CRR. W opcji Dochód/CRR prezentowana jest strata lub zysk na danej serii kontraktu w danym dniu w danym portfelu.
      Np. zapis: 15.12.2011 00 PL0GF0001917 FW20H12 -130,00
      oznacza, że klient w dniu 15.12.2011 na portfelu 00 poniósł stratę 130 zł w związku z posiadaniem kontraktów FW20H12, czyli albo zamknął pozycję ze stratą, albo nadal posiada pozycję, ale dzienny kurs rozliczeniowy jest dla niego niekorzystny.

  •  

    Harmonogram sesji na kontraktach terminowych

    • Kontrakty są notowane w systemie notowań ciągłych.
      Notowania zaczynają się o 8:30.
      8:00-8:30 – przed otwarciem
      8:30 – otwarcie
      8:30-16:50 – notowania
      16:50-17:00 – przed zamknięciem
      17:00 – zamknięcie
      17:00-17:05 - dogrywka

  •  

    Indeks giełdowy – co to jest?

    • Indeks giełdowy to syntetyczny wskaźnik określający zmiany cen określonej grupy papierów wartościowych. Najprostszym podejściem byłoby obliczanie średniej arytmetycznej kursów akcji wchodzących w skład indeksu. Jest to jednak bardziej skomplikowanie. Twórcy indeksów starają się, żeby pokazywały one, jaka jest tendencja rynkowa w określonej grupie akcji.

  •  

    Indeks giełdowy – jak jest obliczany?

    • Indeks obliczany jest na podstawie zmiany kapitalizacji (czyli wartości) spółek wchodzących w skład indeksu wg wzoru:
      I(t) = M(t)/[M(0) x K(t)] x 1000.
      I(t) – wartość indeksu w momencie t
      M(t) – suma wartości spółek (z indeksu) w momencie t
      M(0) - suma wartości spółek (z indeksu) z dnia rozpoczęcia obliczeń indeksu
      K(t) – współczynnik korygujący (operacje na akcjach, zmiany składu indeksu)
      Wartość początkowa indeksów 1000 pkt.
      Dzień „startu” indeksów: WIG20 – 16.04.1994r, mWIG40 – 31.12.1997r.
      Zmiany składu indeksu – co kwartał (trzeci piątek miesiąca – III, VI, IX, XII) na podstawie rankingu indeksu (kapitalizacja i płynność).

  •  

    Instrumenty pochodne – czym są?

    • Instrumenty pochodne to instrumenty finansowe których wartość (wycena) zależy od wartości innego instrumentu zwanego instrumentem bazowym. Cecha charakterystyczną instrumentów pochodnych jest to, że dotyczą one przyszłości. Inna nazwa instrumentów pochodnych to derywaty.

  •  

    Teoretyczna wartość kontraktu - jak obliczyć?

    • Teoretyczną wartość kontraktu oblicza się jako iloczyn kursu kontraktu i mnożnika (kurs kontraktu x mnożnik). Ponieważ mnożnik dla kontraktów terminowych na WIG20 wynosi 20zł, to teoretyczna wartość kontraktu, którego kurs zamknięcia w D-1 był 2200pkt. równa się 44.000zł (2200x20zł). Pokryciem zlecenia na 1 kontrakt o wartości teoretycznej 44.000zł jest depozyt zabezpieczający. Np. w dniu 07.07.2014 wynosił on 7,4%, więc do złożenia zlecenia w dniu D potrzebne były środki w kwocie 3256zł (44.000zł x 7,4%) plus prowizja. W uproszczeniu wartość kontraktu terminowego jest to hipotetycznie odpowiednik transakcji kupna lub sprzedaży na akcjach o takiej wartości.

  •  

    Jak zarobić na kontraktach terminowych?

    • Specyfika kontraktów terminowych pozwala na zarabianie zarówno na wzrostach kursu, jak i na spadkach. Na wzrostach zarabiamy jeśli otworzymy pozycję długą (kupno) i kurs będzie szedł w górę, a na spadkach jeśli otworzymy pozycję krótką (sprzedaż) i kurs będzie spadał. Możliwe jest to dzięki temu, że nie mając na rachunku żadnych pozycji na kontraktach można kontrakt kupić (otworzyć pozycję długą) lub także sprzedać (otworzyć pozycję krótką). W serwisie transakcyjnym pozycja krótka ma znak "-" przy liczbie pozycji, a pozycja długa, jako dodania, jest bez znaku. A więc najważniejsza jest umiejętność przewidzenia ruchu kursu. Np. otwierając 1 pozycję długą na kontrakcie po kursie 2530pkt. i zamykając ją po kursie 2595pkt. zarabiamy 65pkt., co daję nam zysk(nie licząc prowizji) 1300zł, ponieważ każdy punkt na kontraktach terminowych na WIG20 to 20 zł. I analogicznie otwierając 1 pozycje krótką po kursie 2530pkt., a następnie zamykając ją po kursie 2450pkt. zarabiamy 80pkt., czyli 1600zł.

  •  

    Jednostki notowania kontraktów

    • Jednostką notowania jest punkt. Np. kurs zamknięcia kontraktu FW20H12 w dniu 15.12.2012 wynosił 2196 punktów. Kurs ten zaokrągla się do 1 punktu. Inaczej mówiąc krok notowania wynosi 1 punkt. 1 punkt = 20,00 zł (mnożnik).

  •  

    Kontrakt terminowy

    • Kontrakt terminowy to umowa, w której kupujący zobowiązuje się do zakupienia w przyszłości określonego „towaru”, zwanego instrumentem bazowym. Sprzedający zobowiązuje się natomiast do sprzedania określonego w kontrakcie instrumentu bazowego. Najczęściej zamiast fizycznej dostawy towaru (co czasami jest nierealne) dokonuje się rozliczenia pieniężnego transakcji. W praktyce kontrakt terminowy jest „zakładem” pomiędzy stronami. Kupno określa się jako zajęcie pozycji długiej (znak „+”), natomiast sprzedaż jako zajęcie pozycji krótkiej (znak „-”). Kupujący przewiduje, że instrument bazowy w określonej przyszłości wzrośnie, a sprzedający, że spadnie. Najpopularniejszymi kontraktami na GPW są kontrakty na indeks WIG20 i właśnie tylko te kontrakty będą dostępne dla Klientów eMAKLERA. Na GPW notowane są także kontrakty na indeks mWIG40, ale ze względu na ich niską płynność nie będą dostępne w eMAKLERZE. Dokument regulujący obrót danego kontraktu - Warunki Obrotu. Więcej…

  •  

    Krok notowania kontraktów

    • Jednostką notowania jest punkt. Np. kurs zamknięcia kontraktu FW20H12 w dniu 15.12.2012 wynosił 2196 punktów. Kurs ten zaokrągla się do 1 punktu. Inaczej mówiąc krok notowania wynosi 1 punkt. 1 punkt = 20,00 zł (mnożnik).

  •  

    Krótka pozycja – co to jest i jak ją otworzyć?

    • Pozycję krótką na kontraktach zajmuje inwestor, który przewiduje spadek kursu kontraktu. Otwiera się ją się przez realizację transakcji sprzedaży kontraktu.
      WAŻNE - W przypadku kontraktów możliwa jest sprzedaż kontraktu, którego nie ma rachunku. Zajęcie pozycji krótkiej polega na sprzedaży kontraktu, którego nie ma na rachunku.

  •  

    Krótka pozycja – jak odwrócić?

    • Odwrócenie pozycji krótkiej polega na jednoczesnym zamknięciu pozycji krótkiej i otwarciu pozycji długiej. Najprostszym sposobem jest złożenie zlecenia kupna na liczbę kontraktów dwukrotnie większą od obecnie posiadanej. Np. jeśli chcemy odwrócić 3 pozycje krótkie, składamy zlecenie kupna 6 kontraktów. Po jego pełnej realizacji będziemy posiadali 3 pozycje długie (wcześniej mieliśmy 3 krótkie).

  •  

    Krótka pozycja – jak zamknąć?

    • Jeśli inwestor ma na rachunku 1 pozycję krótką, czyli kontrakt ze znakiem „-” (np. „- FW20H12”) i zamierza ją zamknąć, czyli doprowadzić do braku pozycji na tym kontrakcie, musi złożyć zlecenie kupna 1 kontraktu FW20H12. Po jego realizacji pozycja zostanie zamknięta. Jest to sytuacja całkiem inna od tej, z którą mamy do czynienia w przypadku akcji. Wynika z tego, że nie można mieć na jednym rachunku i w jednym portfelu jednocześnie pozycji długiej i krótkiej na kontrakcie tej samej serii.

  •  

    Kurs rozliczeniowy ostateczny kontraktu terminowego – co to jest?

    • Ostateczny kurs rozliczeniowy, to kurs określany w dniu wykonania kontaktów terminowych jako średnia arytmetyczna ze wszystkich wartości indeksu z ostatniej godziny notowań ciągłych (co 15 sek.) i z kursu zamknięcia, z odrzuceniem 5 najwyższych i 5 najniższych wartości. Kurs ten służy do rozliczeń pieniężnych w dniu wykonania kontraktów terminowych.

  •  

    Limit pozycji – wysokość

    • Limit pozycji na rachunku określany jest wartościowo i oznacza maksymalną wartość depozytu zabezpieczającego na jednym rachunku. W eMAKLERZE limit pozycji wynosi 300.000 PLN, co oznacza, że zlecenie powodujące wzrost wartości depozytu zabezpieczającego ponad kwotę 300.000 PLN zostanie odrzucone.

  •  

    Mnożnik – co to jest?

    • Mnożnik to wyrażona w złotych wartość jednego punktu, jednostki notowania kontraktów. Dla kontraktów na WIG20 mnożnik wynosi 20.

  •  

    NKK – co to jest?

    • NKK – Numer Klasyfikacyjny Klienta nadawany przez KDPW każdemu Klientowi, który ma zamiar realizować operacje na rynku derywatów. Służy do realizacji rozliczeń przez KDPW. Jest on niezbędny do złożenia zlecenia.

  •  

    Ostateczny kurs rozliczeniowy – co to jest?

    • Ostateczny kurs rozliczeniowy, to kurs określany w dniu wykonania kontaktów terminowych jako średnia arytmetyczna ze wszystkich wartości indeksu z ostatniej godziny notowań ciągłych (co 15 sek.) i z kursu zamknięcia, z odrzuceniem 5 najwyższych i 5 najniższych wartości. Kurs ten służy do rozliczeń pieniężnych w dniu wykonania kontraktów terminowych.

  •  

    Portfel

    • Portfel, subkonto w ramach NKK, na którym odrębnie rejestrowane są instrumenty pochodne. W ramach różnych portfeli można mieć dla danego instrumentu jednocześnie otwarte długie i krótkie pozycje.

  •  

    Prowizja od kontraktów

    • Prowizja w obrocie kontraktami wynosi 9 PLN dla transakcji zawieranych przez internet. Przez mLinie 15 PLN. W przypadku transakcji zawieranych na kontraktach terminowych, prowizje są naliczane od każdego kontraktu (bez względu na jego wartość taka sama kwota prowizji, czyli 9 / 15 PLN od jednego kontraktu). I tak otwierając przez internet 3 pozycje na FW20 zapłacimy 27 PLN prowizji (3x9 PLN) i zamykając przez internet 3 pozycje na FW20 również zapłacimy 27 PLN (3x9 PLN) bez względu na to, czy kurs kontraktu wynosi 2200 pkt., czy 3500 pkt., czy 1500 pkt. Prowizja jest prezentowana w „Szczegółach umowy” w polu „Prowizja dla instrumentów pochodnych - kontrakty indeksowe”.

  •  

    Rachunek transakcyjny

    • Rachunek transakcyjny przejmie wszystkie funkcje eKONTA, które spełniało ono do tej pory podczas inwestycji giełdowych, a więc przelewy na zakup, przelewy ze sprzedaży, dywidendy, opłaty za notowania itp. będą realizowane na rachunku transakcyjnym. Również pobranie środków na depozyt zabezpieczający i uzupełnienia depozytu będą realizowane z tego rachunku. Rachunek transakcyjny będzie otwierany tylko w przypadku aktywacji instrumentów pochodnych i w tym przypadku będzie obowiązkowy. Więcej…

  •  

    Seria kontraktu terminowego – co to jest?

    • Seria kontraktu to kontrakt terminowy na ten sam instrument bazowy z różnymi terminami wykonania. Dla WIG20 notowane są 4 serie kontraktów:

      • marcowa FW20H12
      • czerwcowa FW20M12
      • wrześniowa FW20U12
      • grudniowa FW20Z12

      gdzie F – kontrakt terminowy ( z ang. futures) W20 – instrument bazowy WIG20, H (marzec), M (czerwiec), U (wrzesień), Z (grudzień) 12 – rok 2012
      Czyli np. FW20H12 – oznacza kontrakt terminowy na WIG20 wygasający w marcu 2012.

  •  

    Skorelowana pozycja

    • Pozycje skorelowane – pozycje przeciwstawne („+”/”-„) w różnych seriach kontraktu (o różnych terminach wykonania).
      Np. Klient posiada 10 pozycji długich na kontrakcie FW20H12 (marzec 2012) i 5 pozycji krótkich w kontakcie FW20M12 (czerwiec 2012). Czyli pięć pozycji jest skorelowanych względem siebie. Dzienne zyski i straty z tych pozycji w przybliżeniu się kompensują. W takim przypadku system wymaga depozytu dla „cięższej” strony, czyli dla tej, która wymaga większego depozytu – zwykle dla strony z większą liczbą pozycji. W tym przypadku dla 10 pozycji na FW20H12.

  •  

    Strata lub zysk – jak są wyliczane?

    • Codzienne rozliczenia zysków i strat są konieczne w celu umożliwienia dokonania rozliczenia po zamknięciu pozycji i mają też one na celu uniknięcie kumulowania zysków i strat.
      Dla wyliczania codziennych zysków i strat obowiązuje zasada określania w ramach danego dnia różnicy pomiędzy kursami transakcji otwierającej i zamykającej. Gdy takich transakcji nie ma to wykorzystuje się dzienne kursy rozliczeniowe odpowiednio z dnia poprzedniego i bieżącego. Dla rozliczeń wykorzystywana jest księgowa metoda FIFO. W dniu wykonania kontraktów terminowych (ostatnim dniu notowania) do określenia dziennych zysków i strat wykorzystuje się zamiast dziennego kursu rozliczeniowego ostateczny kurs rozliczeniowy.
      Dla rozliczeń wykorzystywana jest księgowa metoda FIFO. W dniu wykonania kontraktów terminowych (ostatnim dniu notowania) do określenia dziennych zysków i strat wykorzystuje się zamiast dziennego kursu rozliczeniowego ostateczny kurs rozliczeniowy.

      - Dla pozycji otwartych na wcześniejszych sesjach i nie zamkniętych. Zysk lub stratę dla każdego kontraktu wylicza się jako różnicę dziennych kursów rozliczeniowych pomnożoną przez mnożnik. Jeżeli kurs wzrósł to dla pozycji długiej jest zysk a dla krótkiej strata.
      Czyli: zysk/strata = ±(Ki – Ki-1)x10
      gdzie: Ki, Ki-1 – dzienne kursy rozliczeniowe z odpowiedniego dnia (i, i-1)

      - Dla pozycji otwartych na ostatniej sesji i nie zamkniętych. Zysk lub stratę dla każdego kontraktu wylicza się jako różnicę dziennego kursu rozliczeniowego z danego dnia i kursu zawartej na GPW transakcji pomnożoną przez mnożnik.
      Czyli: zysk/strata = ±(Ki – Co)x20
      gdzie: Ki – dzienny kurs rozliczeniowy z bieżącego dnia (i)
      Co – kurs transakcji giełdowej otwierającej pozycję

      - Dla pozycji otwartych na wcześniejszych sesjach i zamkniętych bieżącego dnia.
      Zysk lub stratę dla każdego kontraktu wylicza się jako różnicę kursu zawartej na GPW transakcji (zamykającej) i dziennego kursu rozliczeniowego z poprzedniego dnia pomnożoną przez mnożnik.
      Czyli: zysk/strata = ±(Cz – Ki-1)x20
      gdzie: Ki-1 – dzienny kurs rozliczeniowy z poprzedniego dnia (i-1)
      Cz – kurs transakcji giełdowej zamykającej pozycję

      - Dla pozycji otwartych na ostatniej sesji i zamkniętych na tej samej sesji. Zysk lub stratę dla każdego kontraktu wylicza się jako różnicę kursu zawartej na GPW transakcji zamykającej i kursu zawartej na GPW transakcji otwierającej pomnożoną przez mnożnik.
      Czyli: zysk/strata = ±(Cz – Co)x20
      gdzie: Cz, Co– kursy transakcji giełdowych zamykającej i otwierającej pozycję.

  •  

    Uzupełnienie depozytu – jak to zrobić?

    • Uzupełnienie depozytu odbywa się przez zasilenie rachunku transakcyjnego, z którego ok. godziny 20:00 DI BRE pobiera środki na depozyt. Jeśli na rachunku transakcyjnym po rozliczeniu sesji nie będzie wystarczających środków, o konieczności uzupełnienia depozytu Klienci będą informowani za pośrednictwem wiadomości w serwisie transakcyjnym i/lub przez SMS (jeśli Klient ustawi sobie powiadomienie SMS). Brak uzupełnienia depozytu w podanym w wiadomości terminie będzie skutkował w pierwszej kolejności anulowaniem aktywnych zleceń na kontrakty, a następnie wystawieniem automatycznie zleceń interwencyjnych zamykających pozycje potrzebne do uzupełnienia depozytu. Zlecenia interwencyjne są wystawiane PKC i nie ma możliwości ich anulowania.

  •  

    Wartość kontraktu terminowego - jaka jest?

    • Teoretyczna wartość kontraktu – kurs kontraktu x mnożnik. Czyli dla kontraktu na WIG20 z kursem 2200 jego wartość teoretyczna to 2200 x 20 zł = 44.000 zł. W uproszczeniu jest to hipotetycznie odpowiednik transakcji kupna lub sprzedaży na akcjach o takiej wartości.

  •  

    Wskaźnik zabezpieczenia

    • Określa, jaki procent wymaganego przez KDPW depozytu jest wymagany przez DI BRE. Standardowo DI BRE wymaga 100% depozytu. Zdarza się, że niektóre biura maklerskie wymagają od swoich klientów np. 120% depozytu, co sprawia, że środki potrzebne na otwarcie pozycji musza być większe. Wskaźnik prezentowany jest w „Szczegółach umowy” w polu „Wskaźnik zabezpieczenia” (dla klientów, którzy maja aktywna umowę na pochodne).

  •  

    Zaokrąglenie kursu kontraktów

    • Jednostką notowania jest punkt. Np. kurs zamknięcia kontraktu FW20H12 w dniu 15.12.2012 wynosił 2196 punktów. Kurs ten zaokrągla się do 1 punktu. Inaczej mówiąc krok notowania wynosi 1 punkt. 1 punkt = 20,00 zł (mnożnik).