Na tej stronie zebraliśmy najważniejsze informacje na temat wskaźników referencyjnych. Dowiesz się tu:

  • co to są wskaźniki referencyjne i do czego służą,
  • co się zmienia w związku z rozporządzeniem BMR,
  • z jakimi ryzykami wiąże się stosowanie wskaźników,
  • jak postępujemy przy zmianie wskaźnika,
  • jak zmiana wskaźnika wpływa np. na oprocentowanie,
  • gdzie znajdziesz więcej informacji o wskaźnikach.

 
Aktualności

Wskaźniki LIBOR przestaną obowiązywać – od kiedy i co to oznacza dla klientów? Przeczytaj komunikaty i zobacz, co się zmieni:

 

Szczegóły i terminarz zmian opisaliśmy w sekcji „Kluczowe wskaźniki referencyjne stosowane w umowach.”

 
Wskaźniki referencyjne

To wskaźniki (stopy procentowej, walutowe, towarowe) stosowane na rynkach finansowych, takie jak: WIBOR, LIBOR, EURIBOR czy WM Reuters Spot Rate.  Więcej informacji znajdziesz tutaj.

 

Na podstawie wskaźników referencyjnych:

  • banki wyznaczają oprocentowanie kredytów, lokat, produktów strukturyzowanych, papierów dłużnych i innych instrumentów finansowych,
  • strony umów mogą określać swoje wzajemne zobowiązania i rozliczać transakcje.

 

Wskaźniki opracowują niezależni od nas administratorzy, którzy:

  • określają i zarządzają mechanizmami wyznaczania wskaźnika,
  • gromadzą, analizują i przetwarzają dane niezbędne do wyliczenia wskaźnika,
  • wyznaczają wskaźnik (zgodnie z przyjętą przez siebie metodą i w oparciu o zebrane dane).

Wartość wskaźnika referencyjnego oblicza się na podstawie zewnętrznych danych, aby zmierzyć określony rynek bazowy. Wartość ta jest zmienna w zależności od sytuacji ekonomicznej.

 

Administratorzy muszą więc tak dobierać metodologię liczenia swoich wskaźników, aby:

  • pomiar rynku bazowego był jak najbardziej dokładny i rzetelny,
  • dane używane do pomiaru miały odpowiednio wysoką jakość.

 
Co się zmienia?

Po kryzysie finansowym z lat 2008-2009 Komisja Europejska zaczęła prace nad nowym standardem wyliczania i stosowania wskaźników referencyjnych, które zaowocowały rozporządzeniem BMR, przyjętym 8 czerwca 2016 r.

Pełna nazwa rozporządzenia: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014.

 

Treść (pol.)

Treść (ang.)

 
Co daje nowy standard?

Nowe zasady, w założeniu autorów rozporządzenia, mają sprawić, że wskaźniki będą bardziej wiarygodne, przejrzyste, i rzetelne.

 

Rozporządzenie BMR określa także zasady działania i obowiązki administratorów wskaźników i podmiotów, które przekazują administratorom dane niezbędne do wyliczenia wskaźników.

 

Zgodnie z rozporządzeniem BMR, abyśmy mogli stosować wskaźnik w umowach finansowych lub instrumentach finansowych, administrator wskaźnika m. in.:

  • powinien zapewnić zgodność wskaźnika z BMR oraz przepisami wydanymi na jego podstawie,
  • musi mieć zezwolenie odpowiedniego organu, być zarejestrowanym lub korzystać z innego przepisu szczególnego pozwalającego na stosowanie wskaźnika,
  • powinien określić i w miarę potrzeby uaktualniać, właściwą metodologię wyznaczania wartości wskaźnika referencyjnego.
  • 1.  

    Ryzyka związane ze wskaźnikami

    • Ogólne ryzyka dotyczące wskaźników referencyjnych

      Stosowanie wskaźników referencyjnych wiąże się z ryzykami ogólnymi oraz specyficznymi dla danego wskaźnika. Ogólne ryzyka dotyczą przede wszystkim tego, że:

      • administrator może – z przyczyn regulacyjnych lub biznesowych – zmienić wskaźnik referencyjny lub metodologię jego wyznaczania,
      • administrator zdecyduje, że przestaje opracowywać dany wskaźnik albo odpowiedni organ wycofa administratorowi zezwolenie na opracowywanie danego wskaźnika,
      • wskaźnik referencyjny może przestać być reprezentatywny dla danego rynku lub realiów gospodarczych. Dotyczy to np. sytuacji, gdy podmioty, które przekazują dane niezbędne do opracowywania danego wskaźnika referencyjnego, przestają to robić,
      • odpowiedni organ nadzoru zdecyduje, że wskaźnik referencyjny przestał wiarygodnie mierzyć dany rynek bazowy (potwierdza to oświadczenie administratora lub organu nadzoru),
      • administrator może przestać publikować lub opracowywać dany wskaźnik (w całości lub w części np. wskaźnik dla pewnego tenoru, okresu), a odpowiednie wskaźniki alternatywne mogą nie zostać wyznaczone,
      • może istnieć uzasadniona potrzeba zmiany umów finansowych lub instrumentów finansowych, aby odwołać się w nich do stóp wolnych od ryzyka.

       

      Przykład

      Administrator może zaprzestać opracowywania wskaźnika w całości – wtedy np. WIBOR przestałby istnieć. Jeśli jednak decyzja administratora dotyczyłaby tylko konkretnego tenoru, to WIBOR jako wskaźnik referencyjny nadal będzie istnieć, ale zniknie np. wskaźnik WIBOR 3M.

      Ryzyko zmiany metody opracowywania wskaźnika referencyjnego

      Podmiot, który opracowuje dany wskaźnik referencyjny, może wprowadzić zmiany w przyjętej metodzie opracowywania wskaźnika. Obowiązują go zasady opisane w dokumentacji, która dotyczy wskaźnika referencyjnego. Dokumentację administrator publikuje na swojej stronie internetowej.

      Zmianę metody opracowywania wskaźnika poprzedzają zwyczajowo konsultacje publiczne. W trakcie konsultacji administrator określa zakres proponowanej zmiany oraz jej uzasadnienie.

      Administrator może uzasadnić zmianę metody tym, że musi ją dostosować do:

      • wymogów rozporządzenia BMR,
      • wytycznych organu nadzoru lub
      • rekomendacji jednostki nadzorczej.

       

      Jeśli administrator zmieni przyjętą metodologię, może zmienić się także wartość wskaźnika. Wzrost lub obniżenie wartości wskaźnika może wtedy wpłynąć na:

      • wartość wzajemnych świadczeń wynikających z umowy,
      • wycenę instrumentów lub produktów finansowych.

      Jeśli administrator zmieni – zgodnie z rozporządzeniem BMR – metodę opracowywania lub definicję wskaźnika, albo wprowadzi inną istotną modyfikację wskaźnika, nie będzie to traktowane jako zmiana umowy. Dotyczy to także sytuacji, gdy administrator zmieni wartość wskaźnika referencyjnego.

      Ryzyko zaprzestania przez administratora opracowywania wskaźnika referencyjnego (trwale lub na jakiś czas)

      Administrator może zdecydować, że przestaje publikować wskaźnik. Procedura trwałego zaprzestania publikacji takich wskaźników, jak WIBOR, LIBOR czy EURIBOR, jest ściśle określona. Uczestniczy w niej także organ nadzoru. Administrator opisuje ją w dokumentacji wskaźnika, którą publikuje na swojej stronie internetowej.

      Administrator może zdecydować, że przestaje opracowywać wskaźnik referencyjny:

      • z przyczyn biznesowych lub
      • jeśli uzna, że dane, które wykorzystuje do opracowywania wskaźnika, nie są reprezentatywne dla rynku lub realiów gospodarczych, które ten wskaźnik mierzy.

      Przed taką decyzją administrator zazwyczaj przeprowadza konsultacje publiczne. Trwają one najczęściej kilka miesięcy. W tym czasie administrator określa m.in. datę, od której zamierza zaprzestać opracowywać wskaźnik.

      Może także zdarzyć się, że administrator przez jakiś czas – nawet i jeden dzień – nie będzie w stanie wyznaczyć wartości wskaźnika. Na przykład administrator nie wyznaczy wartości wskaźnika, jeśli w danym dniu nie otrzyma wystarczającej liczby niezbędnych danych.

      Ważne!

      Jeśli administrator trwale lub czasowo przestanie opracowywać wskaźnik, nie będziemy mogli użyć tego wskaźnika do ustalenia wartości wzajemnych świadczeń, które wynikają z umowy. Zastąpimy wtedy wskaźnik referencyjny innym – w sposób opisany w umowie.

      Specyficzne ryzyka dotyczące np. wskaźników WIBOR i WIBID

      Ryzyka związane ze stosowaniem wskaźników WIBID i WIBOR, to na przykład:

      • rezygnacja z dwustronności stawek, czyli zawieszenie publikacji WIBID,
      • istotna zmiana metody opracowywania wskaźnika referencyjnego,
      • zaprzestanie opracowywania wybranego okresu wskaźnika WIBOR, np. WIBOR 6M.

      mBank definiuje istotną zmianę wskaźnika referencyjnego w taki sam sposób, w jaki definiuje ją Administrator tego wskaźnika. Przykładowo, dla WIBOR definicja istotnej zmiany wskaźnika odnosi się wprost do definicji, jaką w tym zakresie przyjął GPW Benchmark (Administrator wskaźnika WIBOR) - https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Procedura_przegladu_zmiany_metod_29.10.2020.pdf .

  • 2.  

    Co oznacza dla Ciebie zmiana wskaźnika?

    • Zmiana wskaźnika może wiązać się z tym, że Twoje świadczenie zwiększy się lub zmniejszy. Na przykład, jeśli masz kredyt i wzrośnie jego oprocentowanie, Twoja rata będzie wyższa niż w chwili, gdy otrzymałeś kredyt. Zwiększy się także całkowita kwota, którą musisz spłacić.

      Nowy wskaźnik alternatywny może cechować się większą zmiennością niż ten, który był stosowany wcześniej.

  • 3.  

    Co się dzieje, gdy wystąpi ryzyko związane ze wskaźnikiem?

    • administrator zrezygnuje  
      z opracowywania wskaźnika

      . Najczęstsze przyczyny to:

      1)      względy biznesowe,

      2)      problem z reprezentatywnością danych (z analiz administratora wynika, że dane, na których bazuje wskaźnik, nie są już reprezentatywne dla rynku lub realiów gospodarczych).

       

      administrator może nie wyznaczyć wskaźnika

      Może zdarzyć się, że administrator nie będzie w stanie wyznaczyć wartości wskaźnika. W danym dniu może np. nie otrzymać wystarczającej ilości danych, aby wyliczyć wartość wskaźnika.

      brak wskaźnika

      1)      Nie możemy stosować wskaźnika, aby ustalić wartość wzajemnych świadczeń.

      2)      Stosujemy postanowienia umowne lub bezwzględnie obowiązuje przepisy prawa.
      a w konsekwencji:

      3)      Wskazujemy wskaźnik alternatywny, który będziemy stosować.

      4)      Jeśli zastosujemy wskaźnik alternatywny, możemy go skorygować zgodnie z umową lub mającymi zastosowanie przepisami prawa.

      korekta wskaźnika

      1)      Gdy wskaźnik dotychczasowy trwale znika i wprowadzamy wskaźnik alternatywny, korektę, którą dodamy do wskaźnika alternatywnego, ustalamy raz. Stosujemy ją przez cały czas, gdy korzystamy z danego wskaźnika alternatywnego.

      2)      Korekta może mieć wartość dodatnią, ujemną bądź zerową.

      3)      Korektę możemy też wyznaczyć na podstawie określonego działania arytmetycznego.

      4)       Korektę możemy też stosować przy okresowym braku publikacji wskaźnika - zastąpimy wtedy wskaźnik wskaźnikiem alternatywnym w dniu, w którym nie opublikowano wskaźnika.

      dlaczego stosujemy korektę

      Korektę stosuje się, aby ograniczyć ekonomiczne skutki zastąpienia dotychczasowego wskaźnika. Nie jesteśmy jednak w stanie oszacować, jak ta zmiana wpłynie na wartość zobowiązań. Np. w kredytach hipotecznych zastosowanie wskaźnika alternatywnego może spowodować wzrost lub spadek oprocentowania, a więc także wzrost lub obniżenie raty kredytu.

       

      Korektę może też wyznaczyć podmiot zewnętrzny (np. organ nadzoru), na co nie mamy wpływu.

      papiery dłużne 
      szczegółowe zasady

      1)      To, jak stosujemy wskaźnik alternatywny, wraz z korektą, regulują (lub będą regulować) warunki emisji papierów dłużnych.

      2)      Efektem zastąpienia wskaźnika może być korekta rozliczeń między emitentem papierów wartościowych a posiadaczami papierów dłużnych.

  • 4.  

    Jak zastępujemy wskaźnik?

    • Zasady zastąpienia wskaźnika opisujemy w umowach lub regulaminach. Proces ten jest wieloetapowy, uwzględniamy w nim, czy i jaki wskaźnik alternatywny możemy zastosować. Sprawdzamy np., co wskazuje  organ nadzoru, bank centralny, administrator lub kontrahent centralny.

       

      Dla wskaźników stopy procentowej, które wpływają na wartość oprocentowania, wskaźnikiem alternatywnym może być stopa referencyjna banku centralnego (zależnie od waluty zobowiązania):

      • dla PLN – stopę referencyjną NBP,
      • dla EUR - deposit facility rate, Europejskiego Banku Centralnego,
      • dla CHF - SNB policy rate, Szwajcarskiego Banku Narodowego,
      • dla USD – górną granicę zakresu Federal funds rate, Systemu Rezerwy Federalnej USA,
      • dla GBP - Bank of England base rate, Banku Anglii,
      • dla JPY - Bank of Japan  basic loan rate, Banku Japonii,
      • dla CZK - two-week repo rate, Narodowego Banku Czeskiego.

       

  • 5.  

    Jaka jest zasada ustalania korekty?

    • Korekta – wartość lub działanie, które stosujemy, aby ograniczyć ekonomiczne skutki zastąpienia wskaźnika podstawowego wskaźnikiem alternatywnym. Korekta może:

      • być wartością dodatnią, ujemną, zerową,

      • być określona wzorem lub metodą obliczenia np. poprzez składanie czy kapitalizowanie dziennych stawek procentowych przez okres, dla którego obliczane są odsetki,

      • obejmować inne dostosowania związane z zastąpieniem wskaźnika.

      Jeśli zgodnie z postanowieniami wiążącej nas umowy, korekta będzie równa medianie różnic między dotychczas obowiązującym wskaźnikiem a wskaźnikiem alternatywnym:

      1) Obliczamy różnicę między dotychczasowym wskaźnikiem a wskaźnikiem alternatywnym:

      • za okres 24 miesięcy przed dniem, w którym wskaźnik alternatywny zastępuje dotychczasowy wskaźnik (lub krótszy, jeśli wskaźnik lub wskaźnik alternatywny publikowano krócej),
      • z każdego dnia z badanego okresu, w którym był publikowany zarówno dotychczasowy wskaźnik, jak i wskaźnik alternatywny.

      2) Układamy różnice w kolejności od najniższej do najwyższej.

      3) Jeśli liczba różnic jest:

      • nieparzysta – medianą jest środkowa różnica,
      • parzysta – medianą jest średnia arytmetyczna dwóch środkowych różnic.

       

      Przykład 1

      W przykładzie pokazujemy nasze kolejne kroki, jeśli proces wyznaczania wskaźnika alternatywnego, zgodnie z zapisami umowy, zakończy się tym, że zastosujemy stopę referencyjną NBP i korektę liczymy jako medianę różnic z danego okresu między wskaźnikiem dotychczasowym a wskaźnikiem alternatywnym.

       

      Założenia:

      31.08.2020 – wskaźnik WIBOR 3M opublikowano po raz ostatni. Jego wartość wyniosła wtedy 0,23%

      01.09.2020 - wskaźnik WIBOR 3M przestaje być trwale publikowany. Wartość stopy referencyjnej NBP w tym dniu to 0,1%.

       

      Co robimy?

      1) Przyjmujemy, że wartość wskaźnika alternatywnego to 0,1%.

      2) Korygujemy wskaźnik alternatywny o medianę różnic między dotychczas obowiązującym wskaźnikiem a wskaźnikiem alternatywnym.

       

      Wykres 1 przedstawia różnicę między wskaźnikiem WIBOR 3M i stopą referencyjną NBP w okresie 31.08.2018-31.08.2020 r.

       

      Wykres 1

      Tabela 1

    • 3) Różnice między wskaźnikiem i wskaźnikiem alternatywnym (łącznie 527 obserwacji) ustawiliśmy od najniższej do najwyższej. Wszystkie wartości zamieściliśmy w tabeli.

      4) Mediana w naszym przykładzie to 264. obserwacja. Jej wartość to 0,22%.

      5) Korektę 0,22% dodajemy do wskaźnika alternatywnego. Ostatecznie wartość nowego wskaźnika to 0,32% (0,1% + 0,22% = 0,32%).

       

      Przykład 2

      Korektę ustalamy raz i nie zmienia się ona przez cały czas, w którym stosujemy wskaźnik alternatywny. Jest ona średnią arytmetyczną różnic z badanego okresu.

      Aby ustalić średnią różnic:

      • Przyjmujemy jako badany okres 182 dni przed pierwszym dniem, w którym:
        • wskaźnik podstawowy przestanie być publikowany;
        • wskaźnik podstawowy przestanie być reprezentatywny zgodnie z oświadczeniem administratora lub organu nadzoru nad administratorem;
        • zgodnie z prawem nie możemy stosować wskaźnika podstawowego w umowie;

      Jeśli wystąpi więcej niż jedno z tych zdarzeń, różnicę liczymy od tego zdarzenia, które wystąpi jako pierwsze. 

      • Obliczamy różnicę między wskaźnikiem podstawowym a wskaźnikiem alternatywnym, osobno dla każdego dnia, w którym był publikowany zarówno wskaźnik podstawowy, jak i wskaźnik alternatywny;
      • Dodajemy różnice do siebie i tak uzyskany wynik dzielimy przez liczbę dni z publikacjami obu wskaźników z badanego okresu.

       

      W przykładzie pokazujemy kolejne kroki, jeśli proces wyznaczania wskaźnika alternatywnego dla EUR, zgodnie z zapisami umowy zakończy się tym, że zastosujemy 3M EURIBOR zamiast dotychczasowego wskaźnika 3M LIBOR EUR.

       

      Założenia (hipotetyczne na cele przykładu):

      16.07.2021 – wskaźnik 3M LIBOR EUR opublikowano po raz ostatni. Jego wartość wyniosła wtedy -0,555%

      19.07.2021 - wskaźnik 3M LIBOR EUR przestaje być trwale publikowany. Wartość wskaźnika 3M EURIBOR w tym dniu to -0,548%

       

      Co robimy?

      1) Przyjmujemy, że wartość wskaźnika alternatywnego to -0,548%.

      2) Korygujemy wskaźnik alternatywny o średnią arytmetyczną za okres 182 dni z różnic między wskaźnikiem podstawowym a wskaźnikiem alternatywnym, osobno dla każdego dnia w którym był publikowany zarówno wskaźnik podstawowy, jak i wskaźnik alternatywny.

       

      Wykres i tabela przedstawia różnicę między wskaźnikiem 3M LIBOR EUR i wskaźnikiem 3M EURIBOR w okresie 15.01.2021-16.07.2021 r (182 dni).

    • 3) Średnia arytmetyczna w naszym przykładzie wynosi -0,00665.

      4) W związku z tym, że wskaźnik alternatywny jest publikowany do trzech miejsc po przecinku, naszą korektę również zaokrąglamy do trzech miejsc po przecinku (-0,007%) i dodajemy do wskaźnika alternatywnego.

      5) Ostatecznie wartość nowego wskaźnika to -0,555% ((-0,548%) + (-0,007%) = -0,555%)).

  • 6.  

    Jak zmiana wskaźnika wpływa na Twoje produkty (przykłady)?

    • Ryzykiem stopy procentowej objęte są wszystkie produkty ze zmienną stopą procentową. Dotyczy to przede wszystkim kredytów złotowych i walutowych. Na oprocentowanie kredytu składają się:

      • wskaźnik stopy procentowej (np. WIBOR, LIBOR, EURIBOR) - jego wartość sprawdzamy w dniu wskazanym w umowie oraz
      • marża banku, czyli wartość określona w umowie.

       

      Każdy wskaźnik stopy procentowej określa się dla danego okresu (tenoru): tj. dla 1 miesiąca, 3 miesięcy, 6 miesięcy lub innego. Oznacza się go odpowiednio: 1M, 3M, 6M (np. dla waluty PLN jako WIBOR 1M, WIBOR 3M, WIBOR 6M).

      Odsetki od kredytu mogą zmieniać się co 1, 3, 6 miesięcy wraz ze zmianą wskaźnika stopy procentowej (np. stawki WIBOR 1M co 1 miesiąc, stawki WIBOR 3M zmieniają się co 3 miesiące, itd.).

  • 7.  

    Jak zmiana wskaźnika (stopy procentowej) wpływa na oprocentowanie Twojego kredytu?

    • Wszystkie kredyty ze zmienną stopą procentową wiążą się z ryzykiem jej zmiany. Wzrost (spadek) tego wskaźnika wpłynie na wzrost (spadek) wysokości części odsetkowej Twojej raty.

       

      Przykład

      Masz kredyt, którego oprocentowanie wynosi 2,23%. Na oprocentowanie składają się wskaźnik w wysokości 0,23% oraz marża 2%.

      Jeśli wskaźnik wzrośnie o 0,5% - do poziomu 0,73% - oprocentowanie Twojego kredytu wzrośnie o 0,5% i wyniesie 2,73%.

  • 8.  

    Jak zmiana wskaźnika walutowego wpływa na wartość zobowiązania walutowego?

    • Zmiana wartości wskaźnika walutowego wpływa na zmianę wartości zobowiązania denominowanego w jednej walucie po przeliczeniu na drugą walutę.

       

      Przykład

      Wartość nominalna Twojego zobowiązania: 20 000 EUR
      Wartość wskaźnika określającego relację EUR do PLN: wynosi 4,40 PLN za 1 EUR
      Wartość Twojego zobowiązania w PLN: 88 000 PLN

       

      I scenariusz: wskaźnik euro spada o 10% - do poziomu 3,96 PLN za 1 EUR.
      Wartość Twojego zobowiązania w PLN wyniesie 79 200 PLN.

       

      II scenariusz: wskaźnik euro wzrasta o 10% - do poziomu 4,84 PLN za EUR.
      Wartość Twojego zobowiązania w PLN wyniesie 96 800 PLN.

Wskaźniki referencyjne stosowane w umowach

WIBOR

  • kluczowy wskaźnik referencyjny stopy procentowej w rozumieniu rozporządzenia BMR,
  • używa się go jako składowej oprocentowania (np. kredytów).

 

Wskaźnik jest opracowywany i publikowany przez administratora – GPW Benchmark S.A., który jest pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego.

 

Na stronie https://gpwbenchmark.pl dostępne są szczegółowe informacje dotyczące WIBOR, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika,
  • dane kontaktowe administratora.

LIBOR

  • wskaźnik referencyjny stopy procentowej w rozumieniu rozporządzenia BMR,

  • używa się go jako składowej oprocentowania (np. kredytów).

Wskaźnik od 2014 r. jest opracowywany przez ICE Benchmark Administration (IBA). Wcześniej administratorem wskaźnika był BBA (British Bankers Association).

IBA opracowuje wskaźnik według samodzielnie określonej metody, pod nadzorem brytyjskiej Financial Conduct Authority (FCA).

 

Na stronie internetowej IBA dostępne są szczegółowe informacje dotyczące LIBOR, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika.
  • dane adresowe administratora

31 grudnia 2021 r. znikną niektóre wskaźniki LIBOR. Nie będziemy mogli już ich używać, aby określać oprocentowanie udzielonych kredytów. Tę datę określił brytyjski organ nadzoru finansowego (FCA) w komunikacie z marca 2021 r.

 

Harmonogram zmian – kiedy wskaźniki LIBOR przestaną być publikowane

nazwa

termin

data zaprzestania

LIBOR CHF

O/N, 1W, 1M, 2M, 3M, 6M, 12 M

z dniem 31.12.2021 r.

LIBOR EUR

O/N, 1W, 1M, 2M, 3M, 6M, 12 M

z dniem 31.12. 2021 r.

LIBOR GBP

O/N, 1W, 2M, 12M

z dniem 31.12. 2021 r.

LIBOR JPY

S/N, 1W, 2M, 12M

z dniem 31.12. 2021 r.

LIBOR USD

1W, 2M

z dniem 31.12. 2021 r.

LIBOR USD

O/N, 12 M

z dniem 30.06.2023 r.

 

Skróty użyte w powyższej tabeli oznaczają następujące terminy fixingowe:

  • O/N – overnight,
  • S/N – Spot Next,
  • 1W – 1 tydzień,
  • 1M – 1 miesiąc,
  • 2M – 2 miesiąc,
  • 3M – 3miesiące,
  • 6M – 6 miesięcy,
  • 12M – 12 miesięcy.

 

Co dalej? Będziemy:

- aktualizować tabelę, jeśli zmieni się coś w harmonogramie,

- przekazywać klientom na bieżąco informacje o dalszym rozwoju sytuacji i wynikających z tego zmianach (zgodnie z trybem przewidzianym w przepisach prawa i umowach kredytowych).

Dodatkowo 5 marca 2021 r. Financial Conduct Authority (FCA) ogłosił, że z dniem 31 grudnia 2021r. LIBOR dla jednomiesięcznych, trzymiesięcznych i sześciomiesięcznych (1M, 3M, 6M) depozytów międzybankowych w GBP oraz JPY przestają być reprezentatywne od 1 stycznia 2022 r.,  a dla depozytów w USD od 30 czerwca 2023 r.

EURIBOR

  • wskaźnik referencyjny stopy procentowej w rozumieniu rozporządzenia BMR,

  • używa się go jako składowej oprocentowania (np. kredytów)

Wskaźnik jest opracowywany przez the European Money Markets Institute (EMMI), na podstawie zezwolenia Belgijskiego Urzędu ds. Usług i Rynków Finansowych (Financial Services and Markets Authority) z 2.07.2019 r.

 

EMMI opracowuje wskaźnik według samodzielnie określonej metody pod nadzorem Belgijskiego Urzędu ds. Usług i Rynków Finansowych.

Na stronie internetowej EMMI dostępne są szczegółowe informacje dotyczące EURIBOR, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,

  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),

  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika.

  • dane adresowe administratora

PRIBOR

  • wskaźnik referencyjny stopy procentowej w rozumieniu rozporządzenia BMR;
  • używa się go jako składowej oprocentowania (np. kredytów).

Wskaźnik jest opracowywany i publikowany przez administratora - Czech Financial Benchmark Facility s.r.o. CFBF opracowuje wskaźnik według samodzielnie określonej metody pod nadzorem Czeskiego Banku Narodowego.

Na stronie CFBF https://cfbf.cz/ dostępne są szczegółowe informacje dotyczące PRIBOR, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika,
  • dane kontaktowe do administratora.

STIBOR

  • kluczowy wskaźnik referencyjny w rozumieniu rozporządzenia BMR,
  • używa się go jako składowej oprocentowania (np. kredytów).

The Swedish Financial Benchmark Facility (SFBF) jest administratorem benchmarku, ustanowionym w celu administrowania oferowaną stopą międzybankową w Sztokholmie (STIBOR), która jest spółką zależną Financial Benchmarks Sweden (FBS). SFBF opracowuje wskaźnik według samodzielnie określonej metody pod nadzorem szwedzkiego organu nadzoru finansowego - Swedish FCA (Finansinspektionen).

Na stronie internetowej SFBF https://swfbf.se/ dostępne są szczegółowe informacje dotyczące STIBOR, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika,
  • dane kontaktowe do administratora.

CIBOR

Wskaźnik jest opracowywany i publikowany przez administratora - Danish Financial Benchmark Facility (DFBF). DFBF opracowuje wskaźnik według samodzielnie określonej metody pod nadzorem duńskiego organu nadzoru finansowego - Finanstilsynet.

 

Na stronie internetowej DFBF https://dfbf.dk  dostępne są szczegółowe informacje dotyczące CIBOR, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika,
  • dane kontaktowe do administratora.

NOWA

Wskaźnik NOWA jest opracowywany i publikowany przez administratora - Norges Bank. Norweski Bank Centralny opracowuje wskaźnik według samodzielnie określonej metody pod nadzorem Norweskiego Urzędu Nadzoru Finansowego.

Na stronie https://www.norges-bank.no/ dostępne są szczegółowe informacje dotyczące wskaźnika  NOWA, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika,
  • dane kontaktowe do administratora.

WIBID

Wskaźnik referencyjny w rozumieniu rozporządzenia BMR. Wskaźnik jest opracowywany i publikowany przez administratora – GPW Benchmark S.A., pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego.

Na stronie https://gpwbenchmark.pl dostępne są szczegółowe informacje dotyczące WIBID, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika,
  • dane kontaktowe administratora.

BUBOR

  • Wskaźnik referencyjny stopy procentowej w rozumieniu rozporządzenia BMR;
  • Używa się go jako składowej oprocentowania (np. kredytów).

Wskaźnik jest opracowywany i publikowany przez administratora – Bank Centralny Węgier (MNB), który opracowuje wskaźnik za pomocą ustalonej przez siebie metody. Na stronie https://www.mnb.hu/en/ dostępne są szczegółowe dane dotyczące BUBOR, w tym:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania wskaźnika,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (na podstawie art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury dotyczące skarg związanych z wyznaczaniem wskaźnika,
  • dane kontaktowe do administratora.

 
Gdzie znajdziesz więcej informacji o wskaźnikach

a

Nazwa wskaźnika

Typ wskaźnika

Administrator wskaźnika

(może się zmienić)

Strona internetowa

Metodologia obliczania wskaźnika

WIBOR

wskaźnik stopy procentowej

GPW Benchmark S.A.

www.gpwbenchmark.pl

https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Regulamin_Stawek_Referencyjnych_WIBID_WIBOR_16.04.21.pdf

LIBOR

wskaźnik stopy procentowej

ICE Benchmark Administration (IBA)

www.theice.com

www.theice.com/iba

EURIBOR

wskaźnik stopy procentowej

European Money Markets Institute (EMMI)

www.emmi-benchmarks.eu

www.emmi-benchmarks.eu/euribor-org/

PRIBOR

Wskaźnik stopy procentowej

Czech Financial Benchmark Facility s.r.o

https://cfbf.cz/

https://cfbf.cz/wp-content/uploads/2018/12/CFBF17029-PRIBOR-Calculation-Methodology.pdf

STIBOR

Wskaźnik stopy procentowej

The Swedish Financial Benchmark Facility (SFBF)

https://swfbf.se/

https://swfbf.se/wp-content/uploads/2020/04/SFBF17034-STIBOR-Calculation-Methodology.pdf

CIBOR

Wskaźnik stopy procentowej

Danish Financial Benchmark Facility (DFBF)

https://dfbf.dk

https://dfbf.dk/wp-content/uploads/2019/12/CIBOR-calc.pdf

NOWA

Wskaźnik stopy procentowej

Norges Bank

https://www.norges-bank.no/

https://www.norges-bank.no/tema/markeder-likviditet/nowa/prinsipper-for-beregning-og-publisering-av-nowa/

WIBID

Wskaźnik stopy procentowej

GPW Benchmark

https://gpwbenchmark.pl/

https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Regulamin_Stawek_Referencyjnych_WIBID_WIBOR_16.04.21.pdf

BUBOR

Wskaźnik stopy procentowej

Bank Centralny Węgier (MNB)

https://www.mnb.hu/web/en

https://www.mnb.hu/letoltes/bubor-regulation-en-24-06-2019.pdf

To, jak postępujemy w konkretnych przypadkach, opisujemy szczegółowo w umowach i regulaminach.

Może zdarzyć się jednak, że w danej sytuacji zastosujemy inne zasady, niż opisane powyżej.

Jakie wskaźniki RFR zastąpią LIBOR?

Instytucje finansowe od dawna przygotowywały się na ten moment. Pod nadzorem odpowiednich organów nadzorczych wyznaczono wskaźniki RFR, które zastąpią LIBOR. Skrót RFR pochodzi od „risk-free-rate” (wolne od ryzyka).

Wszystkie wskaźniki alternatywne zostały wybrane, ponieważ są bardzo zbliżone do wskaźników LIBOR. Oblicza się je w podobny sposób i – tak jak LIBOR – spełniają unijne wymogi; są powszechnie używane w Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Wskaźniki alternatywne są opracowywane przez licencjonowanych administratorów i nie ma planów zaprzestania ich publikacji.

Aby zmniejszyć różnice pomiędzy obecnie stosowanym wskaźnikiem podstawowym, a nowym wskaźnikiem alternatywnym zastosujemy korektę. Więcej informacji o korekcie znajdziesz w sekcji „Jaka jest zasady ustalania korekty”.

 

Dotychczasowy wskaźnik

Nowy wskaźnik RFR

LIBOR USD

SOFR

LIBOR CHF

SARON

LIBOR GBP

SONIA

LIBOR JPY

TONA

LIBOR EUR O/N

€STR

Komisja Europejska wskazała wskaźniki SARON Compound jako zamienniki zastępcze dla LIBOR CHF. Możesz o tym przeczytać w rozporządzeniu wykonawczym 2021/1847 KE z 22.10.2021 roku:  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32021R1847&from=PL . Wskaźnik zastąpi LIBOR CHF w całej Unii Europejskiej (więcej informacji na ten temat możesz również znaleźć w komunikacie Komisji Nadzoru Finansowego: (https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/Wskazniki_referencyjne/aktualnosci?articleId=75467&p_id=18). Oznacza to, że od 1 stycznia 2022 r. wskaźniki SARON Compound z odpowiednią korektą (tzw. spreadem korygującym) zastąpią odniesienia do LIBOR CHF w umowach kredytu. Zmiana wskaźnika w umowie kredytowej nie wymaga aneksu do Twojej umowy. Wszystko nastąpi z mocy prawa, nie musisz nic robić.

SARON to:

  • wskaźnik alternatywny dla LIBOR CHF oraz
  • wskaźnik wolny od ryzyka dla wszystkich produktów i kontraktów we franku szwajcarskim.

Administratorem wskaźnika SARON jest SIX Financial Information AG z siedzibą w Zurichu. Administrator opracowuje wskaźnik według własnej metody, pod nadzorem szwedzkiego Finansinspektionen (FI) – SEFI.

SARON jest jednodniową stopą referencyjną, bazującą na:

  • zabezpieczonym rynku pieniężnym,
  • danych z rynku transakcji repo rozliczanych we franku szwajcarskim.

Rynek repo jest kluczowym elementem branży finansowej; dla wielu banków centralnych (także SBN) jest narzędziem realizacji polityki pieniężnej. Dlatego charakteryzuje się dużą płynnością, wysokim stopniem uregulowania i dużą rzetelnością.

Administrator wskaźnika SIX Financial Information AG jest z państwa trzeciego, ale zatwierdzenie wskaźnika SARON uzyskał administrator z siedzibą w Unii Europejskiej – szwedzki SIX Financial Information Nordic AB. Wskaźnik zatwierdził w styczniu 2021 r. szwedzki organ nadzoru finansowego Finansinspektionen (FI) – w trybie art. 33 BMR. Na tej podstawie Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) wpisał SARON do rejestru, o którym mowa w art. 36 rozporządzenia BMR.

Szczegółowy opis wskaźnika SARON znajduje się na stronie: www.six-group.com. Dostępne są tam m.in.:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania SARON,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (dokument zgodny z art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury przyjmowania i rozpatrywania skarg dotyczących procesu wyznaczania wskaźnika,
  • dane kontaktowe administratora.

Grupa robocza przy Zarządzie Rezerwy Federalnej zarekomendowała wskaźnik SOFR (Secured Overnight Financing Rate)  jako:

  • wskaźnik alternatywny dla LIBOR USD,
  • wskaźnik wolny od ryzyka dla wszystkich produktów i kontraktów w dolarze amerykańskim.

SOFR jest wskaźnikiem referencyjnym stopy procentowej dla dolara amerykańskiego.

 

Administratorem wskaźnika SOFR jest Bank Rezerwy Federalnej Nowego Jorku („Fed”). Administrator opracowuje wskaźnik według własnej metody, pod nadzorem amerykańskiej Rady Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej.

SOFR jest oparty o jednodniowe depozyty zabezpieczone amerykańskimi skarbowymi papierami wartościowymi na rynku transakcji repo. Cechuje go znacznie większa odporność na warunki rynkowe niż LIBOR, dzięki innej metodzie obliczania oraz płynności rynku odniesienia.

W efekcie wskaźnik jest przejrzysty, reprezentatywny dla rynku i chroniony przez próbami manipulacji. Nie ma także ryzyka zaprzestania jego publikacji. Wolumen transakcji na rynku transakcji repo amerykańskiego skarbu państwa wynosi ok. 1 biliona dolarów dziennie, czyli znacznie więcej niż na jakimkolwiek innym amerykańskim rynku pieniężnym.

Szczegółowy opis wskaźnika SOFR znajduje się na stronie: www.newyorkfed.org. Dostępne są tam m.in.:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania SOFR,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (dokument zgodny z art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury przyjmowania i rozpatrywania skarg dotyczących procesu wyznaczania wskaźnika,
  • dane kontaktowe administratora.

Grupa robocza przy Banku Anglii zarekomendowała wskaźnik SONIA (Sterling Overnight Invex Average) jako:

  • wskaźnik alternatywny dla LIBOR GBP,
  • wskaźnik wolny od ryzyka dla wszystkich produktów i kontraktów w funcie szterlingu.

SONIA (Sterling Overnight Invex Average) jest wskaźnikiem referencyjnym stopy procentowej dla funta szterlinga. Oblicza go i publikuje Bank Anglii. SONIA jest oparty na rzeczywistych transakcjach i odzwierciedla średnią stóp procentowych, które banki płacą za pożyczanie funtów szterlingów na jedną dobę od innych instytucji finansowych i innych inwestorów instytucjonalnych.

Szczegółowy opis wskaźnika SONIA znajduje się na stronie: www.bankofengland.co.uk.  Dostępne są tam m.in.:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania SONIA,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (dokument zgodny z art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury przyjmowania i rozpatrywania skarg dotyczących procesu wyznaczania wskaźnika,
  • dane kontaktowe administratora.

TONA (Tokyo Overnight Average Rate) jest wskaźnikiem alternatywnym dla JPY LIBOR. Podmioty rynku finansowego mogą samodzielnie decydować, czy chcą stosować TONA czy TIBOR (Tokyo Interbank Offered Rate).

TONA jest stopą wolną od ryzyka opartą na niezabezpieczonej stop ie overnight call. Jego administratorem jest Bank Japonii.

Szczegółowy opis wskaźnika TONA znajduje się na stronie: https://www.boj.or.jp/en/index.htm/  Dostępne są tam m.in.:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania TONA,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (dokument zgodny z art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury przyjmowania i rozpatrywania skarg dotyczących procesu wyznaczania wskaźnika,
  • dane kontaktowe administratora.

Grupa robocza przy ECB zarekomendowała €STR (Euro Short-Term Rate) jako:

  • wskaźnik alternatywny dla LIBOR EUR O/N
  • wskaźnik wolny od ryzyka dla wszystkich produktów i kontraktów w euro.

€STR jest wskaźnikiem referencyjnym dla waluty euro. Jego administratorem jest Europejski Bank Centralny (ECB).

ECB publikuje €STR od października 2019 roku. Do obliczeń wykorzystuje sprawozdania statystyczne dotyczące rynku pieniężnego. ECB opracowuje go jako wskaźnik depozytów niezabezpieczonych.

Szczegółowy opis wskaźnika €STR znajduje się na stronie: https://www.ecb.europa.eu/services/contacts/address/. Dostępne są tam m.in.:

  • opis kluczowych elementów metody opracowywania €STR,
  • oświadczenie o wskaźniku referencyjnym (dokument zgodny z art. 27 rozporządzenia BMR),
  • procedury przyjmowania i rozpatrywania skarg dotyczących procesu wyznaczania wskaźnika,
  • dane kontaktowe administratora.

Informacje dla klientów

Szczegółowe informacje w sprawie swojej umowy znajdziesz na stronie www.mbank.pl/aneksowanie

Co się zmieni dla klientów?

Dla naszych klientów przygotowujemy zmiany  w dokumentacji dla produktów w walutach opartych o stawkę LIBOR. Uwzględnimy w niej:

  • nowy wskaźnik RFR,
  • metodę konstruowania stawki terminowej na bazie RFR (składanie),
  • odpowiednią korektę dla aktualnych kontraktów (aby ograniczyć ekonomiczne skutki zastąpienia wskaźnika LIBOR nowym wskaźnikiem RFR).

 

Jak oblicza się wartość wskaźników RFR?

Wskaźniki RFR są obliczane przez uprawnione podmioty. Najważniejsze różnice między sposobem obliczania stawek LIBOR i RFR:

 

 

LIBOR

Wskaźniki RFR

okres, w którym obowiązuje wyliczona stawka wskaźnika

LIBOR wyznacza się dla różnych terminów – O/N, 1W, 1M, 2M, 3M, 6M, 12M

RFR to wskaźnik typu overnight – jego wartość oblicza się codziennie na podstawie rzeczywistych transakcji rynku międzybankowego.

moment publikacji stawki

na początku danego okresu (odsetkowego) / terminu (stawka znana z góry - forward-looking rate)

z reguły po okresie, którego dotyczy dana stawka (stawka znana z dołu - backward-looking rate);

dla okresów odsetkowych dłuższych niż 1 dzień następuje np. składanie (compoundowanie) stawki.

administrator

ten sam dla wszystkich walut

różny w zależności od waluty – wskaźniki mogą mieć odmienny sposób opracowywania

 

Dla dłuższych okresów odsetkowych niż O/N (np. 3M lub 6M), banki dostosują umowy i instrumenty finansowe, w których zastosowano wskaźnik.

Banki tak dobiorą metodę przejścia na nowe wskaźniki RFR, aby uzyskać efekt ekonomiczny maksymalnie zbliżony do efektu zastosowania terminowych wskaźników referencyjnych. W zależności od umowy lub produktu finansowego mogą:

  • zmienić formułę ustalania odsetek oraz dzień ustalenia oprocentowania,
  • zastosować tzw. składane wskaźniki RFR,
  • zastosować inną formułę matematyczną.

Szczegółowe informacje w sprawie swojej umowy znajdziesz na stronie: https://www.mbank.pl/lp/firmy-wskazniki/