Zabezpieczenia kredytów firmowych

Czym jest zabezpieczenie kredytu?

Konieczność ustanowienia zabezpieczenia kredytu podyktowana jest obowiązkiem ograniczenia przez bank ryzyka związanego z udzieleniem finansowania. Forma zabezpieczenia uzależniona jest m.in. od kwoty kredytu, okresu spłaty, kondycji finansowej kredytobiorcy, a niekiedy również od przeznaczenia kredytu. Istotna jest również możliwość przedstawienia przez przedsiębiorcę określonego zabezpieczenia.

Z punktu widzenia przedsiębiorcy najwygodniejszą formą jest kredyt bez zabezpieczeń. Bank sprawdza wtedy tylko zdolność kredytową, formalności są ograniczone do niezbędnego minimum, a ty nie musisz angażować swojego majątku ani szukać osoby, która wraz z tobą przystąpi do zobowiązania.

Dla banku zabezpieczenie kredytu jest gwarancją, że zobowiązanie, które zaciągasz, zostanie zwrócone w całości wraz z naliczonymi odsetkami i wszelkimi opłatami okołokredytowymi. Rodzaj zabezpieczeń bankowych jest określany przez bank na podstawie analizy ryzyka związanego z udzieleniem pożyczki. Dobre zabezpieczenie ogranicza to ryzyko, dając jednocześnie bankowi możliwość udzielenia ci finansowania na korzystniejszych warunkach. Im bardziej atrakcyjne zabezpieczenie, tym lepsze warunki kredytu możesz otrzymać. Przedstawienie dobrego zabezpieczenia jest więc również w twoim interesie.

Czasem zdolność kredytowa firmy może mieć wpływ na to, czy bank zastosuje zabezpieczenie kredytu. Może zrezygnować z zabezpieczenia, jeśli spółka będzie w doskonałej kondycji finansowej, a kredyt stosunkowo niski i gdy ryzyko nieterminowej spłaty będzie minimalne.

 

Osobiste i rzeczowe zabezpieczenia kredytu

Podstawowy podział zabezpieczenia kredytu bankowego to rozróżnienie na zabezpieczenie osobiste oraz rzeczowe. Zabezpieczenia osobiste to takie, w których kredytobiorca – osoba udzielająca zabezpieczenia – odpowiada swoim majątkiem za zobowiązania wobec wierzycieli.

Formy zabezpieczeń kredytów zależą od między innymi od rodzaju pożyczki, ale po części także od tego, jak zostanie oceniona twoja zdolność kredytowa. Przed wizytą w banku oblicz zdolność kredytową, aby wiedzieć, czego możesz się spodziewać.

 

Zabezpieczenia osobiste to:

1. Poręczenie cywilne

Poręczenie cywilne jest jedną z najprostszych i najłatwiejszych do zrealizowania, a przez to najpopularniejszych form zabezpieczeń kredytów. Stosowane jest najczęściej w przypadku zobowiązań na relatywnie niewielką kwotę (np. gdy zdolność kredytowa nie pozwala na większy kredyt).

Kredytobiorca jest w tym przypadku zmuszony znaleźć osobę, która zdecyduje się ręczyć za niego swoim majątkiem. Poręczyciel zobowiązuje się do spłaty twojego kredytu w sytuacji, gdy nie wywiążesz się z określonego w umowie kredytowej zobowiązania. Aby łatwiej było ci go znaleźć, w umowie z bankiem może znaleźć się zapis o tym, że wierzyciel będzie w pierwszej kolejności dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń z twojego majątku, a dopiero po bezskutecznej egzekucji wezwie do zapłaty poręczyciela. Zakres odpowiedzialności poręczyciela powinien być przedstawiony w umowie kredytowej. Może on odpowiadać zarówno za spłatę kapitału, jak i odsetek oraz pozostałych opłat związanych z kredytem. Może być również ograniczony do określonej kwoty.

Warto pamiętać, że poręczenie cywilne to wygodna forma zabezpieczenia kredytu bankowego dla kredytobiorcy, ale w pewien sposób trudna dla poręczyciela – także dlatego, że może na tym ucierpieć jego własna zdolność kredytowa, jeśli sam będzie chciał zaciągnąć kredyt.

2. Weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową

Weksel, w tym weksel in blanco, to kolejna forma zabezpieczenia kredytu, której zastosowanie zależy m.in. od rodzaju kredytu czy tego, jak oceniona została zdolność kredytowa firmy.

Weksel to jedna z najbardziej elastycznych form zabezpieczenia kredytu, często jednak budzi obawy przedsiębiorców. Podpisując weksel, zobowiązujesz się do zapłaty określonej na nim kwoty na rzecz osoby lub instytucji, która będzie jego posiadaczem. W instytucjach finansowych jako zabezpieczenie zobowiązania stosuje się tzw. weksel in blanco, czyli taki, na którym w chwili wystawienia nie ma podanej kwoty ani daty zapłaty, są tylko twoje dane i podpis. Aby zagwarantować ci bezpieczeństwo i zapewnić właściwe wykorzystanie weksla, zasady jego wypełnienia są przedstawione w deklaracji wekslowej. Dzięki niej posiadacz weksla jest uprawniony do jego uzupełnienia tylko w sytuacji, gdy zajdą określone w deklaracji okoliczności, np. nie uregulujesz określonej liczby rat. Weksel (w tym weksel in blanco) może być zabezpieczeniem kredytu, ale też leasingu, a nawet umowy najmu czy dzierżawy. Weksel może być zabezpieczeniem jedynym lub dodatkowym (np. w przypadku hipoteki). Pamiętaj, że złożenie podpisu na wekslu jest nieodwracalne, dlatego niewykorzystany weksel powinien zostać ci zwrócony, po czym powinieneś go zniszczyć, aby nie trafił w niepowołane ręce.

3. Awal, czyli poręczenie wekslowe

Gdy kredytobiorca wystawi weksel, jego poręczyciel może zostać poproszony przez bank o złożenie na nim swojego podpisu. To jest tzw. awal. W ten sposób za dług wekslowy nie jest już odpowiedzialny tylko kredytobiorca, lecz także poręczyciel. Poręczenie takie może obejmować część lub całość sumy wekslowej. Poręczenie wekslowe jest dla banku dodatkową gwarancją realizacji zobowiązania wekslowego, która jest udzielona przez osobę trzecią.

Poręczyciel weksla (tzw. awalista) musi pamiętać, że na jego decyzji może zmienić się jego zdolność kredytowa, jeśli sam będzie starał się o finansowanie.

4. Gwarancja bankowa

Gwarancja bankowa to zobowiązanie banku, który staje się twoim gwarantem, wobec innego banku – tego, który udziela ci pożyczki. Jeśli twoja zdolność kredytowa jest zbyt słaba i konieczne jest zabezpieczenie kredytu.

 

Gdy nie wywiążesz się ze swojego zobowiązania, beneficjent gwarancji otrzyma wskazaną w gwarancji kwotę. Gwarancja bankowa daje ci możliwość otrzymania pożyczki w sytuacji, gdy twoja firma nie posiada majątku, który mógłby stanowić zabezpieczenie i nie masz możliwości uzyskania poręczenia - Twoja zdolność kredytowa jest niska. Jako zabezpieczenie kredytu banki przyjmują gwarancje nieodwołalne, bezwarunkowe i płatne na pierwsze wezwanie. Gwarancja może jednak zawierać warunki uzależniające wypłatę. Szczególną formą są gwarancje pochodzące ze środków funduszu gwarancyjnego programu operacyjnego Innowacyjna gospodarka lub gwarancja de minimis. Są one łatwe do uzyskania i jednocześnie tanie.

Gwarancja bankowa nie musi dotyczyć jedynie spłaty kredytu. Może być nią objęte m.in. wywiązanie się z umowy, zapłata za towary lub usługi, spłata rat leasingowych, zapłata weksla lub akredytywy.

Gwarancja bankowa to jednak koszt. Taka forma zabezpieczenia kredytu sprawia, że kredytobiorca musi zapłacić więcej łącznie za otrzymanie finansowania.

 

5. Cesja wierzytelności

Cesja wierzytelności stanowi najczęściej dodatkowe zabezpieczenie np. w przypadku kredytów hipotecznych. Cesji mogą podlegać różne zobowiązania, ale zazwyczaj są to wierzytelności wobec zakładów ubezpieczeń. W takim przypadku umowa cesji wierzytelności na zabezpieczenie zakłada, że ubezpieczyciel zobowiązany jest to wypłaty odszkodowania bezpośrednio do banku, a nie do twoich rąk.

W przypadku kredytów samochodowych lub hipotecznych środki te zostaną przeznaczone na automatyczną spłatę twojego kredytu w sytuacji, gdy przedmiot ubezpieczenia (a zarazem kredytowania) ulegnie zniszczeniu.

 

Zabezpieczenia majątkowe to:

1. Blokada środków na rachunku

Niewystarczająca zdolność kredytowa może też sprawić, że powstanie konieczność zabezpieczenia kredytu bankowego w postaci blokady środków na rachunku bankowym.

Blokada środków najczęściej jest ustanawiana na twoim rachunku, który jest prowadzony w banku udzielającym pożyczki. Założenie blokady odbywa się na podstawie zgody, którą kredytobiorca udziela kredytodawcy. Wydając ją, określasz kwotę blokady i okres, na jaki ma zostać założona. Gdy spłacisz swoje zobowiązanie terminowo, blokada zostanie zdjęta. W innym przypadku twój wierzyciel będzie miał prawo skorzystać z tych środków w celu zaspokojenia swoich roszczeń. Blokada może zostać ustanowiona również w innym banku niż ten, który udzieli ci pożyczki. Oczywiste jest, że blokada środków na rachunku bankowym jako zabezpieczenie może zostać ustanowiona tylko w sytuacji, gdy kredytobiorca posiada określoną kwotę, ale nie chce jej angażować w celu realizacji inwestycji.

2. Pełnomocnictwo do rachunku bankowego

Jeśli twoja zdolność kredytowa wymaga zastosowania jakieś formy zabezpieczenia kredytu bankowego, to innym rodzajem zabezpieczenia związanym z twoim rachunkiem bankowym jest ustanowienie do niego pełnomocnictwa, czyli upoważnienie do konta bankowego wystawione samemu bankowi. To rodzaj zabezpieczeń bankowych stosowany bardzo często, ponieważ dzięki niemu bank może sam potrącać raty kredytu. Upoważnienie do konta bankowego będzie oznaczało zapewne, że bank zobowiąże cię do zapewnienia regularnych wpływów na rachunek w kwocie określonej w umowie.

3. Kaucja

Kaucja jest podobna do blokady środków na rachunku. W jednym i w drugim przypadku kredytobiorca musi posiadać określoną kwotę, którą wpłaca do banku. Kaucja nie jest jednak blokowana na rachunku bankowym firmy, ale staje się własnością banku. Gdy kredytobiorca wywiąże się ze swojego zobowiązania, pieniądze zostaną zwrócone.

4. Zastaw

Upraszczając, zabezpieczenie takie polega na oddaniu wierzycielowi w zastaw rzeczy, która jest twoją własnością. Dzięki temu pożyczkodawca będzie miał możliwość powetowania sobie straty, której zazna, gdy ty nie oddasz pożyczonych od niego pieniędzy.

Może zostać ustanowiony:

Ponieważ w przypadku pożyczki pod zastaw po zawarciu umowy konieczne jest przekazanie przedmiotu zastawu wierzycielowi, to w przypadku zabezpieczenia kredytów stosuje się tzw. zastaw rejestrowy. Po ustanowieniu zastawu rejestrowego pożyczkodawca nabywa prawo, na mocy którego będzie mógł dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń z obciążonej rzeczy, jednak ty nadal będziesz mógł ją normalnie użytkować.

Informacja o ustanowieniu zastawu wpisywana jest do rejestru zastawów prowadzonego przez właściwy sąd rejonowy. Przedmiotem zastawu rejestrowego mogą być rzeczy ruchome (np. pojazdy mechaniczne, urządzenia, materiały, towary, wyroby), a także zbywalne prawa majątkowe (np. wierzytelności, prawa z papierów wartościowych, prawa własności udziałów). Najczęściej stosowany jest w przypadku kredytów samochodowych. W zastaw nie możesz dać nieruchomości, w jej przypadku ustanawiana jest hipoteka. Gdy spłacisz pożyczkę, zastaw wygasa.

5. Przewłaszczenie na zabezpieczenie

To obok zastawu rejestrowego najpopularniejsza forma zabezpieczenia kredytu samochodowego, które wykorzystywane jest także w przypadku innych kredytów. Aby ustanowić takie zabezpieczenie kredytu, kredytobiorca musi przenieść własność swojego majątku na kredytodawcę. Twój wierzyciel zobowiązuje się do ponownego przeniesienia prawa własności na ciebie, gdy tylko spłacisz swój dług. Inną formą jest przewłaszczenie z warunkiem zawieszającym. To zabezpieczenie kredytu w ten sposób, że przenosisz własność majątku na bank, ale z chwilą spłaty kredytu własność automatycznie przechodzi z powrotem na ciebie.

Przewłaszczenie na zabezpieczenie to wygodna i pewna dla pożyczkodawcy forma zabezpieczenia kredytu, ponieważ przez cały okres spłaty kredytu pozostaje on właścicielem przedmiotu zabezpieczenia. Mimo że stanowi on zabezpieczenie kredytu, kredytobiorca może jednak normalnie korzystać z przewłaszczonego przedmiotu.

 

6. Hipoteka na nieruchomości

Zabezpieczenie kredytu w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomości polega na wpisaniu do księgi wieczystej tej nieruchomości informacji o jej obciążeniu na rzecz banku. Odbywa się to na podstawie twojej umowy z bankiem o kredyt hipoteczny. Jest to tzw. hipoteka umowna. Co ważne, nieruchomość cały czas pozostaje twoją własnością i możesz nią dowolnie rozporządzać. Ustanowienie hipoteki nie jest jednoznaczne z przeniesieniem własności nieruchomości na bank.

Sprzedaż nieruchomości możliwa jest po tym, jak bank wyrazi zgodę na zdjęcie hipoteki. Pozwolenie takie dostaniesz pod warunkiem, że kredyt hipoteczny zostanie spłacony lub zabezpieczenie zostanie przeniesione na inną nieruchomość. Wówczas w wydziale wieczystoksięgowym właściwego sądu rejonowego składa się wniosek o wykreślenie hipoteki.

Ustanowienie hipoteki również odbywa się poprzez złożenie wniosku w wydziale wieczystoksięgowym. Informację o ustanowieniu zabezpieczenia hipotecznego możesz sprawdzić, przeglądając księgę wieczystą. Jest ona wpisana w IV dziale księgi. Wgląd do ksiąg jest jawny i bezpłatny i możesz to zrobić przez internet. Wystarczy, że znasz numer księgi wieczystej.

Hipoteka to jedno z zabezpieczeń najlepszych dla banku. Jest ona często wykorzystywana w przypadku kredytów inwestycyjnych na duże kwoty i długie okresy. Przykładem jest właśnie kredyt hipoteczny na zakup nieruchomości. Ta forma zabezpieczenia kredytu bankowego być ustanowiona na nieruchomości, która jest własnością twoją lub należy do majątku firmy. Zabezpieczenie takie może też być ustanowione na nieruchomości, która jest kredytowana. Hipoteka może być ustanowiona zarówno w przypadku domów i mieszkań, jak również na nieruchomościach komercyjnych i gruntach.

Przedstawiona wyżej lista zabezpieczeń jest długa, ale nadal niekompletna. Stosowanie rodzaje zabezpieczeń bankowych są rozmaite, banki dają możliwość skorzystania jeszcze z kilku mniej popularnych form. Wszystko zależy od potrzeb i możliwości twojego przedsiębiorstwa. Oferta kredytowa skierowana do firm cechuje się sporą elastycznością również w przypadku możliwych do zastosowania zabezpieczeń.